Anasayfa Makaleler Fiziki Mağara

Mağara

909
0
PAYLAŞ

Sözcük anlamı kıraç, verimsiz, çorak alan, taşlık alan olan karst, erimeye son düzeyde uygun kireç taşları ile kaplı olan İtalya ve Yugoslavya sınırındaki Trieste’nin doğusunda Adriyatik kıyıları boyunca uzanan yaylalar bölgesine verilen “Carso” adından gelir. Bir dizi fiziksel ve kimyasal süreçler sonucu eriyebilir kayaçların aşınması olayına karstlaşma, bu süreçler sonucu oluşan yüzey ve yer altı biçimlerine ise karstik biçimler adı verilir. Bu karstik biçimlerden biri olan mağaralar, yüzeye açılımları olan ve en az bir kişinin sürünerek bile olsa içeri girebildiği genişlik ve yüksekliğe sahip yer altı boşluklarına verilen addır.

Bilindiği gibi mağaralar, karstik bölgelerde eriyebilen kayaçları(kireç taşı, alçı taşı, kaya tuzu, dolomit vb.) suların eritmesiyle yerin derinliklerinde oluşmuş doğal oyuklardır.

Mağara Oluşumu

Mağaraların oluşumuna ortam hazırlayan en önemli kaya, kireç taşıdır. Bu kayaların kimyasal bileşimi ve bol çatlaklı yapıları mağara gelişimine uygun ortam hazırlamıştır. Genelde olağan atmosferik koşullarda suda güç çözünen kireç taşı, asitli suların etkisiyle oldukça çok erir. Bu sular eritici özelliklerini atmosferden, toprak veya ana kayada yaşayan canlıların solunumu, bozunmuş canlı atıkları, sülfürlerin oksitleşmesi ve bitkilerin çürümesi sonucu ortaya çıkan karbondioksitten alır.

Karbonatlı kayaların üzerine düşen karbondioksitli atmosferik sular; topraktan ve karbonatlı kayaların çatlaklarından geçerken bir dizi tepkime sonucu karbondioksitçe doygun biçime dönüşürler. Son düzeyde çözücü ya da asidik olan bu sular, geçtiği yerleri eritmeleri sonucu yer altı boşlukları oluşmaya başlar. Genel olarak yerçekimine bağlı düşey yönde ilerleyen sular, kireç taşlarının çatlak geometrisi, bölgenin yüksekliği, kireç taşları ile erimeye uygun olmayan geçirimsiz kayaların birbirlerine göre konumları, akarsu, göl veya deniz düzeyine bağlı olarak yatay veya az eğimli biçimde devinirler(hareket). Böylece kuyu biçimli dikey boşluklar oluşabildiği gibi yatay galeriler de oluşur.

Yüzey suları ile karbondioksit etkileşiminin şematik gösterimi

Bir doğa güzelliği olarak mağaralar; geçmişte insanoğlunun ilk doğal barınakları olması yanında günümüzde azalmakla birlikte yiyeceklerin saklandığı soğuk hava deposu, askeri amaçlı sığınak ve korunak olarak kullanılagelmiştir. Bunun yanında solunum yolu hastalıkları için birer sağaltım(tedavi) yeri, tarih öncesi, insan bilimsel, kazı bilimsel, coğrafi, mağara bilimsel ve yer bilimsel araştırmalar için bilimsel alan, sarkıt, dikit ve sütun gibi doğal güzellikleri ile birer turistik çekicilik noktası niteliği taşımaktadır.

Mağara oluşumunun şematik gösterimi.

Turistik gizili(potansiyel) yüksek olan kimi mağaralar birtakım çevre düzenlemeleri(sarkıt ve dikitlerin ışıklandırılması, mağara içi yolların yapılması, göllere iye(sahip) olanlarında kayıkla gezintiler vs.) yapılarak turizme kazandırılmıştır.

Kaynakça
Karst ve Mağara Nedir, http://www.mta.gov.tr/v3.0/arastirmalar/karst-magara-nedir (12.6.2017)

BİR YANIT BIRAK

Lütfen yorumunuzu giriniz
Lütfen adınızı buraya giriniz