Anasayfa Makaleler Beşeri İyonya

İyonya

309
0
PAYLAŞ

Geçmişte, Anadolu’nun batısında; kuzeyde Aeolya, doğuda Lidya ve güneyde Karya ile çevrili; kuzeyde Gediz(Hermus) Irmağı Deltası’ndan güneyde Büyük Menderes Irmağı Deltası’na uzanan ve özellikle Sakız(Chios) ve Sisam(Samos) adalarını da içine alan bölgeye denir. Bölge Yunanistan’dan gelen İyon göçmenlerin yerleşmesiyle bu adı aldı. Söz konusu bu göç Truva Savaşı’ndan yaklaşık 60 yıl sonra yapılmıştır. Bölgedeki şehirlerde konuşulan değişik lehçelerse, Herodot’un da dediği gibi, göçmenlerin bölgenin yerel topluluklarıyla kaynaşıp yarı özgün birer ekin(kültür) oluşturduklarının kanıtı niteliğinde.

İyonya Haritası

Gerçek anlamda İyon şehri olan 12 yerleşim sayılabiliyor ki bunlar güneyden kuzeye; Milet, Myus, Priene, Efes, Kolofon, Lebedos, Teos, Erythrae(Litri), Klazomenai, Foça(Phocaea), Sisam ve Sakız’dır. Eski bir Aeol yerleşimi olan İzmir(Smyrna) de daha sonra alınarak bir İyon şehri olmuştur ancak birliğe hangi dönemde alındığına ilişkin kesin bir bilgi bulunamamaktadır. Bu yerleşmeler gerçek bir birlik oluşturmuşlardı ve bu birliğin üyeleri Samsun(Dilek) Dağı’nın(Mycale) kuzey yamacında yapılan şenliklere katılmak durumundaydılar. Birlikte her şehir kendi içinde özerkti ve ortak çıkarlar doğrultusunda bir araya gelebiliyorlardı. Ancak bu birliktelikleri asla Akalarda veya Boetyalılarda olduğu denli güçlü değildi.

Amfitiyatro, Milet Antik Kenti, Didim, Aydın, Türkiye.

Bölge genel olarak oldukça dik ancak çok da yüksek olmayan dağlarla çevrili geniş tabanlı vadilerden ve alçak ancak bolca koy ve körfezin bulunduğu kıyılardan oluşuyordu. Bölgedeki en önemli yükseltiler; Karaburun Yarımadası’nda Mimas ve Corycus, İzmir’in kuzeyinde Spil(Sipylus), İzmir Körfezi’nin güneyinde Lebedos ile Teos yerşleşimlerinin arasında Corax ve içeri doğru ilerleyen Messgis ile Sisam Adası’nın karşı kıyısındaki Dilek ve Trogilum’dur ve bu dağların yüksekliği 1200 m’yi nadiren geçer. Bu dağların arasında ise kuzeyde İzmir Körfezi’ne akan Gediz, ortada Efes’e yakın akan Küçük Menderes(Caÿster) ve en güneyde o dönemler bir liman kenti olan Milet’in önünü getirdiği lığlarla(alüvyon) dolduran Büyük Menderes(Maeander) akarsuları bulunur.

Teos Antik Kenti, Seferihisar, İzmir, Türkiye

Bölgenin günümüzdeki gibi o dönemde var olan verimliliği İyonya’yı tüm Anadolu’nun en varsıl(zengin) bölgesi yapmıştır. Milet, özellikle erken dönemlerde tüm Ege’nin en önemli ticari merkezi olmuştur. Öyle ki; Miletli tüccarlar Marmara Denizi(Propontis) ve Karadeniz(Euxine) kıyılarına ulaşarak Abidos(Abydus), Kizikos(Cyzicus), Trabzon(Trapezus) ve Panticapaeum gibi sömürgeleri kurmuşlardır. Foça, kurulan ilk yerleşmelerdendi, Efes ise geç de olsa gelişerek o dönemin İzmir’iyle yarışır duruma gelmişti.

Yeryüzünün en büyük sütun başlığı, Kizikos Antik Kenti, Erdek, Balıkesir, Türkiye

İyonya’nın geçmişine ilişkin bildiğimiz en eski olay MÖ 7. yüzyılın ortalarına tarihlenen Kimmerlerin Anadolu’ya akınları ile Lidya’yı ele geçirmeleridir. MÖ 7. yüzyılda ise Lidyalılar İzmir, Milet, Kolofon ve Priene’yi ele geçirmişlerdir. Doğudan gelen Persler ise Lidyalıları yenerek tüm İyon yerleşimlerine egemen olmuşlardır. Bundan sonra İyon şehirleri yarı özerk bir konumda Pers İlhanlığı’na(imparatorluk) bağımlı kalmışlardır. MÖ 334’teki Granikos(Granicus) Savaşı’ndan sonra ise Makedonlara yenilen Persler bölgeden çıkarılmış ve yerlerini Büyük İskender’in Makedon İlhanlığı’na bırakmışlardır. Makedon İlhanlığı’ndan sonra ise Roma İlhanlığı bölgeye egemen olmuştur ki tüm bu dönemlerde İyon şehirleri önemlerini korumayı sürdürmüştür.

İyonya şehirleri başta Milet olmak üzere döneminin felsefe, bilim ve sanat merkezleri durumundadır. Homeros, Heredot, Thales, Anaksimandros gibi İlk Çağ bilginleri ve yazarları bu bölgeden çıkmıştır.

Kaynakça

Gutenberg

PAYLAŞ
Önceki makale2017 En Sıcak İkinci Yıl Oldu
Sonraki makaleAda
1992 yılında Bursa'da doğdum. İlk ve orta öğrenimimi Bursa'da tamamlayıp İstanbul Üniversitesi Coğrafya Bölümü'ne giriş yaptım. Okurken çektiğim Türkçe coğrafi kaynak sıkıntılarını gidermek adına Ekopangea'nın kurulmasına önayak oldum.

BİR YANIT BIRAK

Lütfen yorumunuzu giriniz
Lütfen adınızı buraya giriniz