Anasayfa Makaleler Fiziki Güneyli Salınım(El Nino)

Güneyli Salınım(El Nino)

424
0
PAYLAŞ

Yeryüzünde birçok atmosferik olay gerçekleşmektedir. Kimilerinin oluşumları tam olarak açıklanamamıştır ve bilinmezlik durumundadır. Bu bilinmezliklerden biri de El Nino, Türkçe adıyla Güneyli Salınım’dır.

Olağan atmosfer koşullarında alize rüzgarları(Bu rüzgarlara “trade winds/ticaret rüzgarları” da denmiştir. Ticaret rüzgarları denmesinin nedeni bu rüzgarların eskiden yelkenli ticaret gemileri için estikleri yön ve süreklilik açısından yarar sağlamalarıdır.) Ekvatoral Batı Büyük Okyanus‘ta Güneş’le ısınan okyanus sularını batıya doğru yani Avustralya kıyılarına sürükler. Böylece dipten yükselen ve bu alanda etkili olan Humboldt/Peru soğuk su akıntısı batıya sürüklenen sıcak suyun yerine geçer. Bu durumda Güney Amerika’nın batı kıyılarında kurak bir dönem görülür. Ancak soğuk su akıntısı etkili olduğunda sudaki oksijen miktarı artar bu da balık miktarını arttırır. Bu nedenle Peru ve Şili’deki balıkçılık etkinliklerinde önemli bir hareketlilik görülür. Bu olağan koşullara “La Nina” adı verilir.

La Nina ve El Nino oluşumu.

Şimdiye dek tam olarak açıklanamayan bir nedenden ötürü kimi zaman bu alizeler zayıflar. Bunun sonucunda yüzeyde ısınan sıcak okyanus suları batıya, yani Avustralya kıyılarına sürüklenemez. Böylece dipten gelen Humboldt/Peru soğuk su akıntısı yüzeye çıkamaz. Su yüzeyinde sıcaklık arttığı için yükselici hava devinimlerinde artış görülür ve bölgenin iklimi oldukça yağışlı geçer. Ayrıca soğuk su akıntısı engellendiği için sudaki oksijen miktarı da artmaz ve kıyılardaki balıkçılık etkinlikleri olumsuz etkilenir. Bu duruma ise “El Nino” denir. El Nino, yarattığı ısıtıcı etki nedeniyle kasırgalara, güçlü yağışlara, taşkınlara, kuraklıklara, yangınlara, tarımsal ürün yitimlerine ve salgın hastalıklara yol açıp binlerce kişinin ölümüne neden olabiliyor.

La Nina ve El Nino oluşum koşulları.

Bu atmosfer olayı doğada hep var olmuş ve hep var olacak olan klasik doğa bilinemezlerinden biri gibi durabilir. Ancak olayın asıl ilginç yeri şu: El Nino yalnızca Güney Amerika kıyılarında görülse de tüm Yeryüzü’nü etkiliyor. Araştırmalar sonucunda El Nino salınımları 2-5 yıllık dönemlerle görülüyor. El Nino’nun görüldüğü dönemlerin hemen hepsinde küresel çapta bir sıcaklık artışı yaşanıyor. Ancak bu etki yeryüzünün her yerinde aynı düzeyde görülmüyor. Bu etkiyi Türkiye üzerinden değerlendirecek olursak aşağıdaki çizge bize çok şey anlatıyor.

El Nino’nun Türkiye sıcaklığını etkisi.

Kara çizgi ve noktalar, Türkiye’nin kış sıcaklıklarının yıllar içindeki gidişini gösteriyor. Kızıl ve turuncu noktalar ise El Nino’nun güçlü veya az güçlü olduğu dönemleri gösteriyor. Görüldüğü gibi son 55 yıldaki en sıcak iki kışımızdan ikisi de El Nino’nun etkili olduğu döneme rast gelmiş. 1992 yılındaki El Nino etkisine karşın sıcaklığın düşük olmasının nedeni ise Filipinler’deki Pinatubo Yanardağı’nın patlamasıdır. Patlama sonucunda atmosfere salınan gazlar bir örtü görevi görmüş ve güneş ışınlarının bir bölümünün yeryüzüne ulaşmasını engellemiştir.

Kaynakça

Türkeş,M., Sümer, U., Kılıç, G., El Nino-Güneyli Salınım: Küresel Bir Okyanus/Atmosfer Olayı , Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, Ankara

https://havadelisi.com/2014/05/24/nedir-bu-el-nino-bize-bir-sey-yapar-mi/.

http://www.civilsdaily.com/what-is-el-nino/

El Niño: A Global Weather Phenomenon

http://www.gazetevatan.com/son-50-yilin-en-guclu-el-nino-su-yasanabilir-860955-dunya/

 

PAYLAŞ
Önceki makaleGalata Köprüsü
Sonraki makaleBartolomeu Dias

BİR YANIT BIRAK

Lütfen yorumunuzu giriniz
Lütfen adınızı buraya giriniz